De Arminius Kerk

Als je langs de Arminius Kerk loopt valt het gebouw niet echt op, een beetje grauw gebouw. Maar begin eens om het op een afstandje te bekijken en kijk eens wat hoger als het normale gezichtsveld. De mooie torens, het dak, de hoge ramen met glas-in-lood. En kijk dan een wat van echt dichtbij, kijk naar de details. Prachtig mozaïek, mooie glas-in-lood, een paar mooie beelden. Ja eind 1800 (ook zo een bouw periode in Rotterdam) is er een mooi en indrukwekkende kerk gebouwd. Weliswaar een beetje kitch met de neo-romaanse en jugendstil stijl. Maar mooi gedaan en in detail gemaakt. Wat een geluk dat de Arminius Kerk geen slachtoffer is geworden van Bouwen & Slopen in Rotterdam.

De bouwstijl is voor die tijd bijzonder omdat men heeft gekozen voor een "open stijl", dat wil zeggen dat bijvoorbeeld de muren niet bepleisterd of betegeld zijn. Je ziet de mooie rode bakstenen. Je ziet de bouw constructie. Ondanks dus die open en moderne stijl zie je ook mooie hoge bogen die weer meer doen denken aan de middeleeuwen (neo-romaans). En dan in detail weer een sprong voorruit in Jugendstil. De bouwstijl wordt ook wel overgangs-stijl genoemd.

Het ontwerp is ook apart met de hoge toren op de hoek en de rechterzijde (vanaf de Westersingel gezien) is een blinde muur. Dit blijkt een toenmalige vereiste te zijn geweest van de buren. Hierbij dient men te weten dat de locatie voor de kerk kwam door een grondruil met de gemeente. En naast dit stukje grond stond al een prachtige villa sinds 1865. De kerk heeft zowel binnen als buiten enige prachtige mozaïeken en de ramen (met bogen) zijn voorzien van gedetailleerd glas-in-lood. Men heeft kosten noch moeite gespaard om iets moois te bouwen.

In de loop der jaren zijn er wat veranderingen en renovaties geweest. Al vroeg heeft men 1 van de binnenplaatsen overdekt en dit kun je nog zien als je goed oplet. Bijvoorbeeld aan dorpels bij de deuren. En in 1909 werden de klokken en uurwerken toegevoegd aan de toren. Ook was de grond om de kerk hoger, men heeft dit om de een of andere reden verlaagd en daarom zijn er trappen geplaatst bij de deuren. Je zou zelfs kunnen denken dat 1 van de deuren oorspronkelijk een raam was. Het meeste van het oude interieur is nog origineel, hoewel een brand in 1985 wel wat houten deuren heeft vernietigd. De laatste renovatie heeft plaats gevonden tussen 2009 en 2013 waarbij het glas-in-lood & mozaïeken werden gerestaureerd. En het dak beslag werd geheel vernieuwd. En tevens werden er nieuwe fundamenten (palen) onder de kerk gezet. De 2 beelden die op de voorgevel staan zijn exacte kopieën van de originelen beelden die nu binnen staan. Helaas is er bij de laatste renovatie ook enige modernisering gedaan waarvan ik zelf denk dat het vanuit historisch oogpunt jammer is. Maar ja het gebouw moet ook nog bruikbaar zijn. Desondanks alle renovaties heeft men met opzet enige schade die de kerk opliep in de oorlog zichtbaar gelaten. Dat vindt ik mooi, het zichtbaar laten van de geschiedenis. Minder mooi is dat de Duitsers de originele klokken hebben gejat en de huidige klokken zijn dus vlak na de oorlog aangebracht.

Niet alleen de kerk heeft een geschiedenis van veranderingen, ook het voorplein aan de Westersingel is veranderd. Oorspronkelijk met een een hoog hek en een toegangshek. Dat is ooit allemaal weggehaald (in 1962?) en het werd als parkeerplaats gebruikt.

En als laatste het prachtige orgel van de firma Steenkuyl. Voor Rotterdam een bijzonder orgel omdat het de enige Steenkuyl orgel is die is overgebleven van de 3 die er ooit waren. Helaas vielen de 2 andere kerken met een Steenkuyl orgel ten prooi aan de misdadige sloop woede van de gemeente Rotterdam. Ook dit orgel is velen malen veranderd, uitgebreid, verwaarloosd en uiteindelijk gerenoveerd. En het wordt nog steeds af en toe bespeeld.

Zo zie je er is meer te zien aan het gebouw De Arminius Kerk, maar laten we naar wat foto's kijken. Veel van de foto's komen van de bovengenoemde bronnen.

Om nog even op de oorlogstijd terug te komen, zoals gezegd heeft de Arminius Kerk de oorlog overleefd met wel wat schade door kogels en rondvliegende scherven (schering & inslag). Op de rechter kant van de voorgevel kun je beschadigingen op de gevel zien waarvan men zegt dat die in de oorlog ontstaan zijn. Daarbij had ik een discussie met iemand die zich afvroeg of de glas-in-lood ramen het bombardement hebben overleefd. En dat begon ik me nu ook af te vragen. Maar na wat onderzoek zie je op foto's van begin jaren 1980 dat er geen voorzet ramen voor het glas-in-lood zit. Dus ik neem aan dat die pas later geplaatst zijn, dus ik neem aan dat de glas-in-lood ramen ook de oorlog hebben overleefd.

De Feiten op een rijtje

Naam : Arminius Kerk of de Remonstrantse Kerk.
Locatie : Museumpark 3
Bouwjaar : 1885 tot 1897
Architecten : Henri Evers en Jacobus Stok.
Architectuur : Neo-romans & Jugendstil
Orgel : Steenkuyl opgeleverd in 1898.
Uurwerk & klokken : Pas sinds 1909 heeft de toren een uurwerk en klokken gekregen.
Huidige status : Rijksmonument.
Laatste renovatie : 2009-2013
Exploitatie : De Arminius Stichting heeft het gebouw in eeuwigdurende erfpacht en biedt podium aan het publieke debat, organiseert culturele evenementen en exploiteert het gebouw om het rijksmonument voor de toekomst te behouden. Op zondagen en christelijke feestdagen wordt het gebouw nog altijd gebruikt door de Remonstrantse gemeente Rotterdam. De kelder onder de kerk wordt gebruikt als Escape Room.

Bronnen

Mijn verhaal over de Arminius Kerk

Eigenlijk heb ik persoonlijk niks met kerken en dus ook niet met de Arminius Kerk. Hoewel ik velen malen langs de kerk ben gelopen ben ik er nog nooit binnen geweest. Maar omdat een kennis van mij hier ooit heeft gewerkt ben ik wat meer te weten gekomen over deze kerk. En ik dacht "wow wat een mooi gebouw". En natuurlijk bijzonder omdat het het bombardement heeft overleefd en zelfs de Rotterdamse sloopdrift ook heeft overleefd. En dat laatste was als kerk in Rotterdam Centrum moeilijk. Zodoende heeft de kerk een mooi stukje geschiedenis die het verdiend om bewaard te worden en om verteld te worden.

Wat betreft de naam, persoonlijk ga ik voor Arminius Kerk omdat er vroeger ook andere remonstrantse kerken in Rotterdam zijn geweest en omdat de kerk is gebouwd ter ere van Jacobus Arminius. Wat betreft het adres, dat varieert van Museumpark 3 of 8 tot Westersingel en zelfs Mattheneserlaan. Dat laatste is correct want tot 1992 was de straat die nu Museumpark heet inderdaad Mattheneserlaan. Maar de voorkant van de kerk is aan de Westersingel dus ook dat kan correct zijn.

Oudste foto's van de Arminius Kerk

Omstreeks 1900 : Tekening van Arminius Kerk

Begin 1900 : Pentekening van Arminius Kerk

Let op geen uurwerk in de toren (die komt pas in 1909). De deuren (3 stuks!) komen gelijkvloers op de straat uit. Deze tekening is gemaakt vanuit de Westersingel schuin naar de kerk kijkend.